Các doanh nghiệp nhà nước vỡ nợ dây chuyền, thị trường tài chính Trung Quốc chịu áp lực lớn

Khi một công ty khai thác than thuộc sở hữu nhà nước ở miền trung Trung Quốc vỡ nợ 152 triệu USD trái phiếu trong tháng này, thì vụ việc này dường như vẫn chưa gây ra chấn động lớn cho nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới.

Theo Fitch Ratings, trước khi tập đoàn than Yongcheng Coal and Electricity Holding Group vỡ nợ vào ngày 10/11, chỉ có 5 doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc không thể trả nợ cho trái chủ trong 10 tháng đầu năm 2020 – tương tự với tốc độ trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, chỉ trong vòng 2 tuần sau đó, Tsinghua Unigroup – một tập đoàn công nghiệp nhà nước nổi tiếng, cũng vỡ nợ. Những vụ vỡ vỡ nợ là nguyên nhân khiến quan chức tài chính hàng đầu nước này – Phó Thủ tướng Lưu Hạc, cảnh báo những công ty đi vay rằng Bắc Kinh sẽ có cách tiếp cận “không khoan nhượng” đối với các hành vi sai trái trong các thương vụ tài chính, chẳng hạn như thông báo sai lệch hoặc cố tình trốn nợ của các doanh nghiệp.

Những diễn biến và bước đi mới này đã khiến thị trường nợ trị giá gần 4 nghìn tỷ USD của Trung Quốc bị chao đảo, mà trong đó các doanh nghiệp nhà nước ước tính chiếm hơn 1 nửa. Trong tuần xảy ra vụ vỡ nợ của Yongcheng Coal, ít nhất 20 công ty Trung Quốc đã tạm dừng kế hoạch phát hành trái phiếu mới, với tổng trị giá 15,5 tỷ CNY (2,4 tỷ USD), lấy lý do “thị trường bất ổn trong thời gian gần đây”.

Lời cảnh báo của ông Lưu Hạc đã làm lung lay quan điểm đã có từ lâu của nhà đầu tư, rằng chính quyền địa phương sẽ luôn hỗ trợ những doanh nghiệp đi vay thuộc sở hữu nhà nước. Hiện tại, các nhà phân tích lo ngại rằng nhà đầu tư sẽ có cái nhìn bi quan về thị trường trái phiếu và gây thêm áp lực cho các doanh nghiệp đi vay.

Logan Wright – nhà phân tích tại công ty nghiên cứu Rhodium Group, nhận định: “Số đông các doanh nghiệp này không chấp nhận rủi ro bởi họ nghĩ rằng họ có thể chờ đợi chính phủ can thiệp, trước khi phải bán tài sản. Tuy nhiên, bây giờ, chính phủ sẽ để cho ‘nỗi đau’ diễn ra.” Ông nói thêm, những vụ vỡ nợ gần đây khác với các năm trước, “bởi chính quyền địa phương đang được coi là nguồn cơn rủi ro hơn là sự ổn định”.

Xiaoxi Zhang và Wei Hei – nhà phân tích tại Gavekal, cho biết: “Rủi ro ở đây là những sự kiện này đã vĩnh viễn phá vỡ niềm tin của nhà đầu tư với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương đối với doanh nghiệp nhà nước. Rất khó để vực dậy niềm tin một khi nó mất đi.”

Nhà đầu tư nước ngoài hiện đang thể hiện sự quan tâm hơn đối với trái phiếu Trung Quốc, nhưng vẫn thận trọng đối với trái phiếu của doanh nghiệp nhà nước. Theo Goldman Sachs, nhóm nhà đầu tư này sở hữu khoảng 9% trái phiếu chính phủ Trung Quốc. Nhưng BIS cho biết, họ chỉ nắm giữ chưa đến 1% tổng trái phiếu doanh nghiệp chưa thanh toán của quốc gia này.